Joga Iyengara – przewodnik po stylu i korzyściach

Czym jest joga Iyengara?

Joga Iyengara to metoda praktyki stworzona przez mistrza B.K.S. Iyengara, której sercem jest absolutna precyzja. W odróżnieniu od dynamicznych stylów jogi tutaj kluczowe staje się anatomiczne wyrównanie ciała w każdej pozycji (asanie). Nie chodzi o tempo, lecz o zrozumienie, jak ułożyć każdą część ciała, by osiągnąć stabilność, równowagę i swobodny przepływ energii. Celem jest nie tylko techniczna poprawność, ale przede wszystkim rozwinięcie głębokiej świadomości ciała.

Charakterystycznym elementem jogi Iyengara jest szerokie wykorzystanie pomocy (propsów): klocków, pasków, koców czy krzeseł. To właśnie te inteligentne narzędzia sprawiają, że praktyka staje się dostępna dla każdego, niezależnie od wieku czy elastyczności. Umożliwiają one bezpieczne wejście w pozycję i zrozumienie jej prawidłowego działania.

Sesje jogi Iyengara wyróżnia dłuższy czas pozostawania w asanach. Ten statyczny charakter praktyki to cenny moment na dokładne zbadanie pozycji, skorygowanie ułożenia i odczucie jej terapeutycznego wpływu na ciało i umysł. W tym procesie ważną rolę odgrywa nauczyciel, który udziela precyzyjnych instrukcji i indywidualnych korekt.

B.K.S. Iyengar — życie i dziedzictwo

Metodę tę stworzył Bellur Krishnamachar Sundararaja Iyengar (1918-2014), jeden z najbardziej wpływowych mistrzów jogi XX wieku. To właśnie jego determinacja, wnikliwe badania nad ludzkim ciałem i niezachwiana wiara w transformacyjną moc jogi doprowadziły do powstania stylu, który zrewolucjonizował praktykę na całym świecie.

Droga Iyengara do mistrzostwa nie była łatwa. Chorowite dzieciństwo i słaba kondycja fizyczna stały się motywacją do poszukiwania uzdrowienia. Pod okiem swojego szwagra, legendarnego T. Krishnamacharyi, rozpoczął intensywną praktykę, która stała się jego laboratorium. Zmagając się z własnymi ograniczeniami, odkrywał, jak precyzyjne ustawienie ciała i wykorzystanie prostych przedmiotów może pomóc w osiągnięciu nawet najtrudniejszych pozycji. To osobiste doświadczenie stało się podstawą jego metody – empatycznej, precyzyjnej i dostępnej dla każdego.

Jego dziedzictwo to nie tylko metoda, ale także bogata spuścizna literacka. Jego najważniejszym dziełem jest książka „Światło Jogi” (Light on Yoga) z 1966 roku, często nazywana „biblią” współczesnej jogi. To w niej po raz pierwszy tak szczegółowo opisano i zilustrowano setki asan, tworząc uniwersalny podręcznik dla praktykujących na całym świecie. Iyengar jest również autorem wielu innych ważnych tekstów, takich jak „Światło Pranajamy” czy „Światło Jogasutr Patańdżalego”, które ugruntowały jego status niekwestionowanego autorytetu w świecie jogi.

Filozofia jogi Iyengara

Filozofia jogi Iyengara jest mocno osadzona w klasycznej tradycji, czerpiąc bezpośrednio z Jogasutr Patańdżalego. Jej fundamentem jest ośmiostopniowa ścieżka Ashtanga Jogi, która prowadzi do duchowego oświecenia poprzez integrację ciała, umysłu i ducha. B.K.S. Iyengar postrzegał ciało nie jako przeszkodę, lecz jako bramę do głębszych stanów świadomości. W jego metodzie praca fizyczna staje się narzędziem do samopoznania i rozwoju wewnętrznego.

Centralnym pojęciem w tej filozofii jest koncepcja „medytacji w działaniu”. Zamiast traktować asany wyłącznie jako ćwiczenia fizyczne, praktykujący uczą się pełnej koncentracji na precyzyjnym ułożeniu każdej części ciała. To intensywne skupienie wycisza umysł, rozwija świadomość i przekształca praktykę w dynamiczną formę medytacji. Dzięki temu samodyscyplina i uważność, rozwijane na macie, przenoszą się na codzienne życie.

Precyzyjne wyrównanie ciała w pozycjach ma znaczenie nie tylko fizyczne, ale i energetyczne. Według Iyengara prawidłowe ustawienie kości, mięśni i stawów otwiera kanały dla swobodnego przepływu energii życiowej (prany), co zapewnia wewnętrznej równowagi i harmonii. Praktyka uczy rozumienia subtelnych powiązań między ciałem, oddechem i umysłem, wspierając zdrowie na wszystkich poziomach – fizycznym, emocjonalnym i duchowym.

Korzyści płynące z jogi Iyengara

Regularna praktyka jogi Iyengara to inwestycja, która przynosi korzyści na wielu poziomach – zarówno fizycznym, jak i psychicznym:

• Poprawa postawy i redukcja bólu: precyzyjne ustawienie ciała w asanach koryguje złe nawyki posturalne, przynosząc ulgę w bólach pleców i karku.
• Wzrost sprawności fizycznej: praktyka zwiększa elastyczność, wzmacnia mięśnie głębokie i poprawia ogólną wydolność organizmu.
• Potencjał terapeutyczny: wykorzystanie pomocy sprawia, że praktyka jest bezpieczna i skutecznie wspiera rehabilitację, umożliwiając precyzyjną pracę z konkretnymi obszarami ciała.
• Redukcja stresu i wyciszenie: dłuższe pozostawanie w pozycjach, połączone z koncentracją na oddechu, uczy cierpliwości, redukuje napięcie i przynosi spokój i wyciszenie umysłu.
• Rozwój świadomości ciała: skupienie na sygnałach płynących z ciała buduje drogę do lepszego samopoczucia i wewnętrznej harmonii.

Asany w jodze Iyengara

Asany w jodze Iyengara to znacznie więcej niż ćwiczenia fizyczne. To precyzyjna praca z ciałem, którą często określa się mianem „medytacji w działaniu”. Fundamentem jest tu dbałość o detale i idealne wyrównanie (ang. alignment), czyli optymalne ustawienie każdej części ciała względem pozostałych. Pozycje utrzymuje się znacznie dłużej niż w dynamicznych stylach, co daje czas na lepsze zrozumienie ich działania i budowanie trwałej świadomości ciała.

W osiągnięciu tej precyzji pomagają przyrządy. To one wspierają ciało tam, gdzie brakuje mu siły lub elastyczności, dzięki czemu można utrzymać pozycję dłużej, bez zbędnego napięcia, i w pełni skupić się na jej poprawnym wykonaniu.

Dłuższe pozostawanie w asanie to nie test wytrzymałości, lecz zaproszenie do wnikliwej obserwacji. Umożliwia to mięśniom i tkankom łącznym stopniowe rozluźnienie, a umysłowi – wyciszenie i pełne skupienie.

Przykładowe asany i ich charakterystyka w jodze Iyengara:

• Tadasana (Pozycja Góry): choć pozornie prosta, jest fundamentem wszystkich pozycji stojących. W jodze Iyengara dba się o absolutną symetrię, aktywację mięśni nóg, ułożenie miednicy i wydłużenie kręgosłupa, często z użyciem ściany, by pomóc w utrzymaniu pionu.

• Virabhadrasana I i II (Pozycje Wojownika): kładzie się nacisk na precyzyjne ustawienie stóp, otwieranie bioder, utrzymanie linii kręgosłupa i równomierne rozłożenie ciężaru. Klocki mogą wspierać dłonie, a paski pomagać w aktywacji ramion.

• Trikonasana (Pozycja Trójkąta): w tej asanie kluczowe jest wydłużenie boku ciała i otwieranie klatki piersiowej. Wykorzystanie klocka pod dłonią pozwala na utrzymanie prawidłowego wyrównania, unikając zaokrąglania pleców lub zapadania się w biodrach.

• Adho Mukha Svanasana (Pies z głową w dół): często używa się pasków na ramionach lub koców pod głową, aby wydłużyć kręgosłup, rozluźnić kark i równomiernie obciążyć dłonie i stopy. Celem jest osiągnięcie pełnego wyciągnięcia ciała.

• Sarvangasana (Świeca): to inwersja, która w jodze Iyengara jest często wykonywana z wykorzystaniem koców pod barkami i paska, aby chronić kręgosłup szyjny i zapewnić stabilne podparcie. Precyzja w ułożeniu ciała jest tu kluczowa dla bezpieczeństwa i efektywności.

Szkoły i nauczyciele jogi Iyengara

W jodze Iyengara znalezienie odpowiedniego nauczyciela jest niezwykle ważne, ponieważ to on jest strażnikiem wiedzy o precyzji i bezpieczeństwie w asanach. System certyfikacji w tej metodzie należy do najbardziej rygorystycznych na świecie. Kandydaci na nauczycieli muszą przejść wieloletnie szkolenie, zdać wymagające egzaminy i nieustannie doskonalić swoje umiejętności, aby uzyskać i utrzymać dyplom.

Sercem globalnej społeczności jest Ramamani Iyengar Memorial Yoga Institute (RIMYI) w Punie (Indie), założony w 1975 roku. Instytut ten do dziś wyznacza światowe standardy nauczania i certyfikacji, a wielu nauczycieli pielgrzymuje tam, aby uczyć się bezpośrednio od rodziny Iyengarów.

Również w Polsce znajdziemy dyplomowanych nauczycieli, takich jak Adam Ślęczek, oraz certyfikowane szkoły zrzeszone w oficjalnych stowarzyszeniach. Wybierając zajęcia, warto upewnić się, czy prowadzący posiada międzynarodowy certyfikat nauczyciela jogi metodą Iyengara.

Bianka

Pasjonatka zdrowego stylu życia i instruktorka jogi. Dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem, aby pokazać, jak proste techniki oddechowe i uważność mogą poprawić jakość życia w codziennym biegu. Wierzy, że każdy może znaleźć swoją własną ścieżkę do wewnętrznej harmonii.