Czym jest Ashtanga Joga? Definicja i historia

Zastanawiasz się, czym właściwie jest Ashtanga joga? To dynamiczna i intensywna odmiana jogi, której fundamentem jest stała, niezmienna sekwencja pozycji (asan). Esencją praktyki jest synchronizacja każdego ruchu z oddechem, co przekształca ją w medytację w ruchu. W odróżnieniu od innych stylów, Ashtanga kładzie mniejszy nacisk na idealne ułożenie ciała w statycznej pozycji, a większy na płynność przejść i wewnętrzną koncentrację.

Charakterystyczną cechą Ashtangi jest jej ustrukturyzowana forma – sześć serii asan o rosnącym stopniu trudności, które praktykujący opanowuje jedna po drugiej. Tradycyjna praktyka w stylu Mysore polega na samodzielnym wykonywaniu sekwencji we własnym tempie, podczas gdy nauczyciel udziela indywidualnych wskazówek i korekt. Taka metoda rozwija samodyscyplinę i umożliwia głęboką, spersonalizowaną praktykę.

Tradycja, filozofia i twórca Ashtanga Jogi

Pełne zrozumienie Ashtanga jogi wymaga spojrzenia poza jej dynamiczną, fizyczną formę. To nie tylko zestaw ćwiczeń, ale przede wszystkim głęboko zakorzeniony w tradycji system filozoficzny, oferujący kompletną ścieżkę rozwoju osobistego. W odróżnieniu od wielu współczesnych stylów jogi, skupiających się głównie na sprawności, Ashtanga pozostaje wierna swoim korzeniom, traktując asany jako narzędzie do pracy z umysłem i duchem.

Jej współczesną formę skodyfikował i spopularyzował w XX wieku Sri K. Pattabhi Jois (1915-2009). Był on uczniem T. Krishnamacharyi, często uważanego za ojca nowoczesnej jogi. To właśnie Jois w swoim instytucie w Mysore przez dziesięciolecia nauczał niezmiennych sekwencji asan, przekazując wiedzę kolejnym pokoleniom i tworząc globalną społeczność. Dzięki niemu ten wymagający styl, znany też jako Ashtanga Vinyasa Joga, zyskał światową popularność, przyciągając osoby poszukujące zarówno fizycznego wyzwania, jak i duchowej głębi.

Sama nazwa „Ashtanga” pochodzi z sanskrytu i oznacza „osiem członów”, co odnosi się do ośmiostopniowej ścieżki rozwoju opisanej w Jogasutrach Patańdżalego. Obejmuje ona następujące etapy:

• Yama (zasady etyczne wobec innych)

• Niyama (zasady etyczne wobec siebie)

• Asana (praktyka pozycji ciała)

• Pranayama (kontrola oddechu)

• Pratyahara (wycofanie zmysłów)

• Dharana (koncentracja)

• Dhyana (medytacja)

• Samadhi (stan oświecenia)

Intensywna praktyka fizyczna (Asana) jest więc zaledwie trzecim z ośmiu etapów tej podróży. W tej filozofii dynamiczna sekwencja asan, połączona z oddechem Ujjayi i punktami skupienia wzroku (drishti), pełni funkcję oczyszczającą. Celem jest rozgrzanie ciała, usunięcie toksyn i odblokowanie kanałów energetycznych (nadi).

Podstawowe elementy Ashtanga Jogi: Tristhana i Bandhy

Dynamika Ashtanga jogi opiera się na metodzie Tristhana, która polega na świadomej synchronizacji trzech filarów przekształcających fizyczną praktykę w medytację w ruchu:

1. Oddech (pranajama) – specyficzny, szumiący oddech Ujjayi, który generuje wewnętrzne ciepło i skupia uwagę.

2. Pozycja (asana) – fizyczne ułożenie ciała, wykonywane w określonej sekwencji i z precyzją.

3. Punkt skupienia wzroku (drishti) – konkretne miejsce, na które kierujemy wzrok podczas pozycji, co pomaga w koncentracji i stabilizacji umysłu.

Dodatkowym, lecz kluczowym elementem są bandhy, czyli subtelne napięcia mięśniowe (głównie Mula Bandha – zamykająca podstawę miednicy i Uddiyana Bandha – podciągająca brzuch). Aktywacja bandh dodaje praktyce mocy, stabilności, chroni ciało przed kontuzjami i kieruje energię życiową (pranę) w górę.

Jak zacząć praktykę Ashtanga Jogi?

Choć dynamika Ashtangi może onieśmielać, w praktyce najważniejsze są cierpliwość i systematyczność. Zamiast od razu rzucać się w wir zaawansowanych pozycji, skup się na budowaniu solidnych fundamentów. Twoim celem na początku nie jest perfekcyjne wykonanie każdej asany, lecz nauka świadomego oddechu i płynnego ruchu.

Każdą sesję Ashtangi rozpocznij od solidnej rozgrzewki, by przygotować ciało na intensywny wysiłek. Nigdy nie pomijaj tego etapu – to on chroni Cię przed kontuzjami. Wykonaj kilka prostych ćwiczeń, takich jak krążenia ramion, delikatne skłony czy pozycja kota-krowy (tzw. koci grzbiet), nieustannie synchronizując ruch z miarowym oddechem.

Sercem rozgrzewki i fundamentem całej praktyki są Powitania Słońca (Surya Namaskar). To płynna sekwencja asan, która rozciąga i wzmacnia całe ciało. Podstawowa wersja obejmuje między innymi takie pozycje jak:

• Tadasana (pozycja góry),

• Urdhva Hastasana (wznos ramion),

• Uttanasana (skłon do przodu),

• Adho Mukha Svanasana (pies z głową w dół).

Pamiętaj, że Twoje ciało jest wyjątkowe. Jeśli jakaś pozycja sprawia Ci trudność, nie wahaj się jej zmodyfikować – możesz używać na przykład specjalnych klocków do jogi. Wsłuchaj się w sygnały płynące z ciała i nigdy nie praktykuj przez ból. Pamiętaj, że Ashtanga joga to podróż, a nie wyścig – daj sobie czas na stopniowy rozwój i ciesz się każdym małym postępem.

Zagrożenia i bezpieczeństwo w praktyce Ashtanga Jogi

Ashtanga joga to skuteczna ścieżka rozwoju, jednak jej intensywność niesie ze sobą ryzyko kontuzji. Duża dynamika, szybkie przejścia i powtarzalność sekwencji mogą prowadzić do przeciążeń, zwłaszcza u osób początkujących lub tych, które ignorują granice własnego ciała.

Podstawą bezpiecznej praktyki jest świadomość i szacunek dla własnych ograniczeń. Zamiast dążyć do perfekcyjnego wykonania każdej asany za wszelką cenę, skup się na uważnym słuchaniu sygnałów płynących z Twojego ciała. Ból jest informacją, że należy się zatrzymać, zmodyfikować pozycję lub po prostu odpuścić.

Aby zminimalizować ryzyko, warto trzymać się kilku podstawowych zasad:

• Solidna rozgrzewka – zawsze przygotowuj ciało do wysiłku.

• Stopniowy postęp – nie przechodź do zaawansowanych pozycji, zanim opanujesz podstawy.

• Praktyka z nauczycielem – doświadczony instruktor skoryguje błędy i pomoże dostosować ćwiczenia.

• Synchronizacja oddechu z ruchem (vinyasa) – stabilizuje ciało i chroni przed urazami, nadając praktyce medytacyjny wymiar.

• Aktywacja bandh – prawidłowe użycie bandh zapewnia stabilizację, ochronę stawów i kontrolę energii.

• Nawodnienie – pamiętaj o piciu wody przed i po praktyce, zwłaszcza przy intensywnym wysiłku.

Bianka

Pasjonatka zdrowego stylu życia i instruktorka jogi. Dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem, aby pokazać, jak proste techniki oddechowe i uważność mogą poprawić jakość życia w codziennym biegu. Wierzy, że każdy może znaleźć swoją własną ścieżkę do wewnętrznej harmonii.